Chương trình hướng tới nâng cao chất lượng đào tạo, phát triển nguồn nhân lực trình độ cao và tăng cường năng lực quản lý an toàn thực phẩm trên toàn chuỗi cung ứng.

“Đây là một bộ tài liệu rất có giá trị và rất phù hợp với thực tiễn,” GS.TS. Phạm Quốc Hùng, Phó Hiệu trưởng nhà trường, cho biết, đồng thời nhấn mạnh bộ tài liệu được thiết kế công phu, bài bản, với mục tiêu và kết quả đầu ra rõ ràng.

Theo ông, tài liệu “bao hàm khối lượng kiến thức rất mới, hiện đại,” phù hợp với bối cảnh Việt Nam cũng như xu thế toàn cầu hóa trong lĩnh vực an toàn thực phẩm.

Hiện nhà trường “đã đưa cả 10 khóa học vào giảng dạy trong chương trình,” đồng thời triển khai 3 trong số 7 khóa E-learning, và sẽ tiếp tục đưa các khóa còn lại vào giảng dạy trong thời gian tới.

Thí điểm đánh giá nguy cơ cung cấp cách tiếp cận khoa học, bài bản và liên ngành trong quản lý an toàn thực phẩm, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Ngày 6/2, Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường phối hợp cùng Dự án An toàn thực phẩm vì sự phát triển (SAFEGRO) tổ chức Hội thảo Tham vấn và chia sẻ kết quả thí điểm đánh giá nguy cơ an toàn thực phẩm. Sự kiện đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc chuyển dịch phương thức quản lý từ tiền kiểm, hậu kiểm đơn thuần sang quản lý dựa trên bằng chứng khoa học và đánh giá nguy cơ bài bản.

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Văn Thuận, đại diện Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (NAFIQPM), đồng thời là thành viên Ban điều phối dự án SAFEGRO, nhấn mạnh: Đánh giá nguy cơ đóng vai trò cốt yếu, là nền tảng không thể tách rời trong quản lý an toàn thực phẩm (ATTP) hiện đại.

Tuy nhiên, qua đối chiếu với các tiêu chuẩn quốc tế, Việt Nam vẫn tồn tại những “khoảng trống” nhất định về dữ liệu và năng lực phân tích. Nhận diện rõ thách thức này, dự án SAFEGRO đã xác định đánh giá nguy cơ là nội dung trọng điểm để can thiệp và hỗ trợ Việt Nam.

“Đây không phải là một chiến dịch ngắn hạn mà là một lộ trình nhiều năm, tập trung vào việc xây dựng nền tảng lý thuyết và thực hành vững chắc cho đội ngũ cán bộ chuyên môn. Nhiều học viên tham gia đã chia sẻ rằng, đây là lần đầu tiên họ được tiếp cận với các lớp chuyên môn sâu đến vậy. Các hoạt động đào tạo không dừng lại ở đánh giá nguy cơ định tính mà còn tiến tới phân tích nguy cơ định lượng, đưa ra những con số cụ thể, chính xác về mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng”, ông Thuận cho biết.

Chuyên gia Brian Bedard nhấn mạnh, đánh giá nguy cơ sẽ không thể bền vững nếu thiếu sự tham gia rõ ràng của các “nhà quản lý rủi ro”. Dù Dự án SAFEGRO đã hỗ trợ tài chính ban đầu, việc duy trì và mở rộng hoạt động này đòi hỏi cần được Chính phủ Việt Nam chính thức công nhận và chỉ định rõ ai là nhà quản lý rủi ro.

“Tôi cho rằng cần ưu tiên xếp hạng rủi ro trước khi triển khai các đánh giá mới, đảm bảo tối ưu hóa nguồn lực vào những rủi ro cao nhất đối với người tiêu dùng. Tôi cũng kỳ vọng vào sự hỗ trợ kỹ thuật liên tục từ Chính phủ Canada trong lộ trình này”, ông nhấn mạnh.

Trong bối cảnh quản lý ATTP tại Việt Nam đang có sự tham gia giữa Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cùng Bộ Công thương, dự án SAFEGRO đã thành công thiết lập một mạng lưới cán bộ chuyên trách từ các đơn vị có chức năng.

Theo ông Đỗ Thành Lâm, Giám đốc Dự án SAFEGRO, mạng lưới này đã góp phần giúp ngành an toàn thực phẩm có cái nhìn trực quan về cách thức tổ chức đánh giá bài bản, từ khâu lấy mẫu, phân tích phòng thí nghiệm đến khâu xử lý dữ liệu.

Kết thúc hội thảo, Ban tổ chức đã tiếp thu được nhiều ý kiến đóng góp quan trọng từ các đại biểu, chuyên gia để tiếp tục hoàn thiện quy trình đánh giá nguy cơ ATTP phù hợp với điều kiện trong nước và hài hòa với thông lệ quốc tế. Sau khi hoàn thiện bản cuối cùng, Dự án SAFEGRO sẽ chuyển giao kết quả cho NAFIQPM để gửi tới các cơ quan quản lý liên quan, làm cơ sở khoa học phục vụ công tác xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách và quy định quản lý ATTP trong thời gian tới.

Trong khuôn khổ chương trình, đại diện Trung tâm Kiểm nghiệm, Kiểm chứng và Dịch vụ Chất lượng và Viện Kiểm nghiệm An toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia đã trình bày kết quả đánh giá nguy cơ tiêu biểu được thực hiện trong thời gian qua.

Cụ thể, các báo cáo tập trung vào: Đánh giá nguy cơ histamin trong sản phẩm nước mắm được tiêu thụ tại Hà Nội; nguy cơ tồn dư kim loại nặng trong một số loại nấm được tiêu thụ phổ biến tại Hà Nội; nguy cơ nhiễm Salmonella trong thịt gà từ trang trại đến bàn ăn tại Hà Nội; và nguy cơ phơi nhiễm histamine từ việc tiêu thụ cá thuộc họ Scombridae tại Nghệ An.

Phương Linh

Với sự hỗ trợ từ SAFEGRO, các hộ kinh doanh tại Đường Lâm không chỉ nâng cao năng lực sản xuất, mà còn hướng đến xây dựng thương hiệu Việt trên thị trường quốc tế.

Ngày 4/2, Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, Dự án SAFEGRO phối hợp với UBND phường Sơn Tây tổ chức Lễ chuyển giao kết quả mô hình “An toàn thực phẩm gắn với Du lịch, Văn hoá, Ẩm thực tại làng cổ Đường Lâm”.

Ông Đỗ Thành Lâm, Giám đốc Dự án SAFEGRO, cho biết, sau hơn 20 tháng triển khai, Dự án đã trực tiếp hỗ trợ nhiều cơ sở tiêu biểu tại làng cổ Đường Lâm như: chợ Mía, nhà hàng Bếp Làng, các cơ sở sản xuất bánh kẹo truyền thống, thịt quay đòn và 15 cơ sở sản xuất tương truyền thống thuộc 5 thôn. Thông qua các hoạt động đào tạo chuyên sâu, Dự án không chỉ mang lại hiệu quả cho các đơn vị tham gia mà còn lan tỏa tác động tích cực tới nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh khác trên địa bàn Sơn Tây.

Bên cạnh đó, Dự án cũng đầu tư trang thiết bị cho mô hình tại Đường Lâm. Tính đến tháng 11/2025, tổng giá trị hỗ trợ đạt khoảng 712,7 triệu đồng, chiếm gần 85% tổng ngân sách mô hình, tập trung vào các hạng mục then chốt nhằm cải thiện điều kiện sản xuất, kinh doanh và giảm thiểu nguy cơ mất an toàn thực phẩm (ATTP).

Theo Phó Cục trưởng Phạm Văn Duy, mô hình này không chỉ mang lại những thay đổi về điều kiện vật chất, mà tạo ra sự chuyển biến về nhận thức, tư duy và cách tiếp cận trong công tác bảo đảm an toàn thực phẩm. Qua đó, từng bước hình thành mối liên kết chặt chẽ giữa an toàn thực phẩm với sản phẩm truyền thống, phát triển du lịch và gìn giữ các giá trị văn hóa địa phương.

Từ thực tiễn triển khai, Phó Cục trưởng Duy đề nghị các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm tiếp tục duy trì nghiêm túc các thực hành ATTP, đồng thời nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng uy tín và thương hiệu gắn với thị trường du lịch. Đồng thời, UBND phường Sơn Tây cần xây dựng kế hoạch duy trì, phát triển mô hình hằng năm, lồng ghép với các chương trình OCOP, du lịch và bảo tồn làng cổ, tăng cường giám sát và hỗ trợ cơ sở sản xuất.

“Tôi đề xuất Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội tổng kết, đánh giá mô hình Đường Lâm để nghiên cứu khả năng nhân rộng. Truyền thông, quảng bá và phát triển thị trường chính là trụ cột trong giai đoạn sau dự án nhằm bảo đảm tính bền vững”, lãnh đạo Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường nhấn mạnh. “Với vai trò Cơ quan thường trực Dự án SAFEGRO, Cục sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các đơn vị để tham mưu cho Bộ hoàn thiện cơ chế, chính sách, hướng dẫn kỹ thuật và huy động nguồn lực. Chúng tôi sẽ đồng hành cùng các địa phương để nâng cao hiệu quả an toàn thực phẩm, phát triển sản phẩm OCOP gắn với thị trường”.

Bà Stephanie Cyr, Bí thư thứ nhất Bộ phận Hợp tác Phát triển (Đại sứ quán Canada tại Việt Nam), khẳng định: ATTP luôn là ưu tiên hàng đầu của Canada, không chỉ ở phạm vi nội địa mà còn trong các hoạt động hợp tác quốc tế. Để đạt được những thành công hiện tại, các cơ quan chuyên môn từ Canada như Bộ Y tế và các trường đại học đã có những đóng góp chuyên môn rất quan trọng.

Từ những định hướng này, Canada ưu tiên hỗ trợ hoàn thiện hệ thống an toàn thực phẩm, nâng cao khả năng đáp ứng các chuẩn mực quốc tế và thúc đẩy cách tiếp cận quản lý dựa trên đánh giá rủi ro. Qua đó, góp phần giúp Việt Nam tăng cường khả năng hội nhập thị trường quốc tế, đồng thời khẳng định uy tín của các sản phẩm theo hướng an toàn và minh bạch hơn.

“Chúng tôi rất vui mừng khi hơn 70% hộ kinh doanh tham gia dự án là do phụ nữ làm chủ. Với tinh thần chủ động học hỏi, chị em đã ngày càng khẳng định vị thế trong sản xuất và bảo đảm ATTP. Tôi hy vọng mô hình tại Đường Lâm sẽ trở thành ví dụ tốt để nhân rộng cho các mô hình sản xuất, kinh doanh khác”, Bí thư thứ nhất Stephanie chia sẻ.

Ông Tạ Văn Tường, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, đánh giá mô hình tại Đường Lâm là cách làm bài bản, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương và gắn kết hiệu quả giữa sản xuất, văn hóa làng cổ và phát triển du lịch. “Mô hình không chỉ giúp nâng cao nhận thức, thay đổi thói quen trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm của người dân mà còn tạo nền tảng quan trọng để xây dựng thương hiệu sản phẩm truyền thống an toàn, bền vững”, ông chia sẻ.

Phương Linh

Trong suốt 15 năm qua, Canada đã phối hợp chặt chẽ với Việt Nam nhằm tăng cường năng lực quản lý an toàn thực phẩm của quốc gia. Đặc biệt, kể từ năm 2020, Dự án An toàn thực phẩm vì sự phát triển (SAFEGRO) đã có những đóng góp quan trọng thông qua một loạt báo cáo phân tích chuyên sâu về pháp luật an toàn thực phẩm, đồng thời cung cấp hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo nhằm nâng cao thực hành an toàn thực phẩm, tăng cường hiệu lực giám sát quản lý và năng lực chuyên môn của các cơ quan nhà nước cũng như các bên liên quan.

Sự tham gia của Canada thông qua dự án SAFEGRO tại hai hội thảo tham vấn chính sách về Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, được tổ chức vào ngày 9 và 15 tháng 1 năm 2026, là một cột mốc đánh dấu quan trọng phản ánh kết quả của quá trình hợp tác lâu dài giữa Canada và các đối tác Chính phủ Việt Nam, bao gồm Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, và Bộ Công Thương.

Tại các hội thảo, Bộ Y tế đã trình bày năm trụ cột chính sách lớn, nền tảng của Luật An toàn thực phẩm sửa đổi để lấy ý kiến rộng rãi từ các bên liên quan. Thành phần tham dự bao gồm đại diện các cơ quan lập pháp và hành pháp, các bộ, ngành chủ chốt, lực lượng thực thi pháp luật và phòng chống tội phạm, hiệp hội doanh nghiệp trong nước và quốc tế, các chuyên gia, luật sư, cùng các tổ chức xã hội dân sự có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực an toàn thực phẩm.

Năm nhóm chính sách được đề xuất bao gồm:Tăng cường quản lý các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm có nguy cơ cao (Chính sách 1); phân cấp quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm giữa trung ương và địa phương (Chính sách 2); kiểm soát thực phẩm chế biến, bao gói sẵn dựa trên nguy cơ (Chính sách 3); kiểm soát thực phẩm nhập khẩu dựa trên nguy cơ và lịch sử tuân thủ (Chính sách 4); và tăng cường kiểm soát các chất sử dụng trong sản xuất, chế biến thực phẩm có nguy cơ bị lạm dụng hoặc sử dụng sai mục đích (Chính sách 5).

Hai hội thảo đã thu hút hơn 200 đại biểu tham dự trực tiếp và hơn 300 kết nối trực tuyến. Nhiều ý kiến đánh giá các chính sách được đề xuất là đi đúng hướng, phù hợp với thông lệ quốc tế và đáp ứng yêu cầu cải cách quản lý an toàn thực phẩm trong bối cảnh hiện nay. Tuy nhiên, nhiều đại biểu cũng nhấn mạnh rằng nếu các chính sách này chỉ dừng lại ở mức nguyên tắc chung, thiếu sự phân công thể chế rõ ràng, công cụ thực thi và cơ chế phối hợp cụ thể, thì việc chuyển đổi mô hình quản lý trên thực tế sẽ rất khó đạt được.

Tại hội thảo, SAFEGRO đã đề xuất 10 giải pháp trọng tâm, hình thành từ hơn 5 năm kinh nghiệm triển khai dự án tại Việt Nam, nhằm đưa 5 nhóm chính sách vào thực tiễn. Các giải pháp này nhận được sự đồng thuận cao nhờ tính phù hợp và logic. Ví dụ, để thực hiện Chính sách 2, SAFEGRO đề xuất ưu tiên hàng đầu là thành lập một Cơ quan An toàn thực phẩm thống nhất, tự chủ và độc lập, từ trung ương đến địa phương. Cơ quan này sẽ chịu trách nhiệm về an toàn thực phẩm, sức khỏe động vật và sức khỏe thực vật, đồng thời vận hành hệ thống thanh tra, giám sát dựa trên nguy cơ đối với cả thực phẩm sản xuất trong nước và nhập khẩu.

Quản lý an toàn thực phẩm dựa trên nguy cơ là giải pháp nhận được mức độ đồng thuận cao nhất tại các hội thảo. Giải pháp này có vai trò hỗ trợ trực tiếp cho các Chính sách 1, 3, 4 và 5. Tiến sĩ Brian Bedard đã giới thiệu hệ thống FIRE – một nền tảng mới được phát triển tại Canada, cho phép phân tích và quản lý nguy cơ đối với thực phẩm nhập khẩu dựa trên dữ liệu. Đại diện Hiệp hội Thực phẩm minh bạch, Hiệp hội thực phẩm TP. Hồ Chí Minh và EuroCham đều thống nhất rằng cách tiếp cận dựa trên nguy cơ là chìa khóa để khắc phục tình trạng thanh tra, kiểm tra tràn lan, tốn kém nhưng kém hiệu quả hiện nay. Các thảo luận cho thấy khái niệm “quản lý dựa trên nguy cơ” không còn mang tính lý thuyết, mà đã được chứng minh tính khả thi thông qua các hoạt động xuất khẩu, kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn ứng phó của Việt Nam trong đại dịch COVID-19. Thách thức lớn nhất hiện nay là thể chế hóa đầy đủ tư duy quản lý dựa trên nguy cơ trong Luật An toàn thực phẩm sửa đổi và triển khai hiệu quả trong thực tiễn.

Một vấn đề quan trọng khác thu hút nhiều sự quan tâm là yêu cầu các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm phải xây dựng và nộp Kế hoạch kiểm soát phòng ngừa như một điều kiện tiên quyết để được cấp phép và đăng ký, một thông lệ phổ biến trên thế giới. Đây là yêu cầu bắt buộc theo Đạo luật Hiện đại hóa An toàn Thực phẩm của Hoa Kỳ (FSMA) và Đạo luật Thực phẩm An toàn cho Người dân Canada. Theo cách tiếp cận này, doanh nghiệp chỉ được phép hoạt động sau khi kế hoạch kiểm soát phòng ngừa được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, thay vì chỉ dựa vào cơ chế tự công bố như hiện nay tại Việt Nam. Đề xuất này cũng nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ đại diện của cơ quan phòng, chống tội phạm.

Đề xuất tái cấu trúc hệ thống phòng kiểm nghiệm an toàn thực phẩm cũng được đánh giá là giải pháp then chốt nhằm khắc phục tình trạng phân tán, thiếu đồng bộ và nguy cơ gian lận trong thử nghiệm thực phẩm. Những lo ngại này được nhấn mạnh khi đại diện lực lượng phòng, chống tội phạm cho biết đã phát hiện hơn 10.000 phiếu quả kiểm nghiệm giả. Do đó, việc tiêu chuẩn hóa, tăng cường giám sát và tổ chức lại hệ thống phòng kiểm nghiệm được coi là điều kiện thiết yếu để đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy của kết quả thử nghiệm.

Đồng thời, nhiều đại biểu ủng hộ đề xuất của SAFEGRO về hoạt động thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm cần dựa trên phân tích nguy cơ, tập trung vào hồ sơ nguy cơ của doanh nghiệp, nhằm tránh tình trạng kiểm tra chồng chéo tại các cơ sở tuân thủ pháp luật tốt trong khi bỏ sót các “điểm nóng” có nguy cơ cao.

Đề xuất xây dựng Hệ thống Thông tin An toàn thực phẩm Quốc gia được đại diện của cơ quan phòng, chống tội phạm đồng thuận cao, coi đây là giải pháp then chốt thúc đẩy chuyển đổi số và liên thông dữ liệu. Theo hướng này, các hệ thống truy xuất nguồn gốc tự nguyện, manh mún hiện nay cần được thay thế bằng quy định pháp lý bắt buộc, yêu cầu toàn bộ các chủ thể trong chuỗi cung ứng thực phẩm lưu trữ dữ liệu số và kết nối với trung tâm dữ liệu quốc gia và xem đây là một tài sản quốc gia.

Bên cạnh các giải pháp cốt lõi, SAFEGRO còn đề xuất một số biện pháp bổ sung, bao gồm: hài hòa Luật An toàn thực phẩm với các điều ước quốc tế và thông lệ quốc tế; thiết kế các chính sách hỗ trợ phù hợp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng như các hộ sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ; lồng ghép các yếu tố công bằng xã hội và giới trong chính sách an toàn thực phẩm; và xây dựng các gói trợ cấp, hỗ trợ, tín dụng và chương trình khuyến khích nhằm thúc đẩy việc áp dụng chứng nhận an toàn thực phẩm, kế hoạch kiểm soát phòng ngừa và truy xuất nguồn gốc trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm.

Các thảo luận tại hai hội thảo cho thấy nhận thức chính sách và sự đồng thuận về các giải pháp cải cách quản lý an toàn thực phẩm đã đạt đến mức cao. Thách thức lớn nhất hiện nay không còn là câu hỏi liệu có cần cải cách hay không, mà là làm thế nào để chuyển đổi cơ cấu tổ chức, hệ thống và động lực hiện tại nhằm đạt được các kết quả cụ thể, bền vững.

Trong bối cảnh đó, Luật An toàn thực phẩm sửa đổi được kỳ vọng sẽ trở thành động lực then chốt cho quá trình hiện đại hóa toàn diện hệ thống quản lý an toàn thực phẩm của Việt Nam, đáp ứng yêu cầu bảo vệ sức khỏe cộng đồng, thúc đẩy phát triển kinh tế và hỗ trợ hội nhập thương mại quốc tế.

Khi Luật An toàn thực phẩm được ban hành năm 2010, chuỗi cung ứng thực phẩm của Việt Nam còn tương đối đơn giản. Sau hơn một thập kỷ, quá trình đô thị hóa, sự mở rộng của thị trường nội địa, thương mại điện tử và xuất nhập khẩu đã làm gia tăng đáng kể quy mô và mức độ phức tạp của hệ thống thực phẩm. Trong khi đó, mô hình quản lý hiện hành, với sự tham gia của ba bộ, ngày càng bộc lộ những hạn chế về phân công trách nhiệm, điều phối nguồn lực và khả năng xử lý các nguy cơ vượt ra ngoài phạm vi một địa phương.

Theo ông Chu Quốc Thịnh, Quyền Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), bối cảnh này cần được nhìn nhận trong một khung so sánh rộng hơn. Ông cho biết mỗi năm trên thế giới có khoảng 600 triệu ca bệnh và hơn 420.000 ca tử vong liên quan đến thực phẩm không an toàn. Ở Việt Nam, thị trường thực phẩm hiện đạt quy mô khoảng 95 tỷ USD, trong đó kim ngạch xuất khẩu năm 2024 vượt 62 tỷ USD. Những con số này, theo ông, cho thấy yêu cầu đối với công tác quản lý an toàn thực phẩm hiện nay đã khác xa so với thời điểm Luật được ban hành cách đây hơn 15 năm.

Một nội dung được nhiều đại biểu thống nhất tại hội thảo là sự cần thiết phải chuyển từ cách tiếp cận quản lý dàn trải sang quản lý dựa trên nguy cơ. Nguyên tắc này đã được đề cập trong Luật hiện hành, nhưng trên thực tế vẫn chưa được triển khai đầy đủ. Việc kiểm tra đồng loạt, phụ thuộc nhiều vào xét nghiệm sản phẩm cuối cùng không chỉ tốn kém nguồn lực mà còn hạn chế khả năng phòng ngừa sớm các nguy cơ an toàn thực phẩm.

Trong bối cảnh đó, các đề xuất của Dự án An toàn thực phẩm vì sự phát triển (SAFEGRO) được trình bày như những gợi ý chính sách mang tính hệ thống. SAFEGRO không đặt trọng tâm vào việc thay đổi đột ngột cấu trúc quản lý, mà tập trung vào việc thiết kế một mô hình có thể triển khai theo lộ trình, phù hợp với điều kiện thể chế và năng lực thực thi hiện nay.

Một điểm nhấn quan trọng trong các đề xuất của SAFEGRO là việc sắp xếp lại hệ thống quản lý theo hướng thống nhất hơn, đồng thời tăng cường năng lực điều phối giữa các cấp. Mô hình được nhấn mạnh là mô hình có thêm tầng điều phối vùng, bên cạnh cấp trung ương và cấp tỉnh. Trong mô hình này, Cơ quan An Toàn thực phẩm Việt Nam(VFSA) thống nhất, độc lập và tự chủ cấp trung ương. Cơ quan An toàn Thực phẩm Việt Nam (VFSA), trong đó VFSA được quản lý bởi Bộ Y tế nhưng vẫn giữ một mức độ tự chủ nhất định, chịu trách nhiệm giám sát tất cả các chức năng SPS bao gồm an toàn thực phẩm theo cơ cấu quản lý từ Trung ương → Tỉnh/Thành phố → Xã/Phường. Cơ quan này hoạt động như một một đơn vị đặc biệt, có quyền tự chủ về hoạt động và ngân sách. Cơ quan này sẽ có bộ phận thực thi các hoạt động quản lý và dịch vụ công, tiêu chuẩn và giám sát tổng thể; cấp vùng đảm nhiệm việc điều phối các vấn đề liên tỉnh, xử lý sự cố và quản lý những nguy cơ vượt quá khả năng của một địa phương đơn lẻ và kiểm soát hoạt động xuất nhập khẩu. Còn đơn vị cấp tỉnh trực tiếp quản lý ATTP trên địa bàn;

Cách tiếp cận này phản ánh thực tế vận hành của chuỗi thực phẩm hiện đại. Nguy cơ an toàn thực phẩm hiếm khi phát sinh và kết thúc trong phạm vi hành chính của một tỉnh. Hoạt động sản xuất, giết mổ, chế biến và phân phối thường trải dài qua nhiều địa phương, trong khi năng lực quản lý giữa các tỉnh có sự khác biệt đáng kể. Việc bổ sung một tầng điều phối được kỳ vọng sẽ giúp hệ thống phản ứng kịp thời hơn và giảm sự phân mảnh trong thực thi chính sách.

Phát biểu tại hội thảo, Tiến sĩ Tô Liên Thu, chuyên gia thể chế chính sách của SAFEGRO, nhấn mạnh ngắn gọn định hướng của cách tiếp cận này: “Quản lý hiệu quả không nằm ở việc kiểm tra nhiều hơn, mà ở chỗ hệ thống có đủ năng lực để kiểm soát nguy cơ hiệu quả hơn trên phạm vi toàn quốc một cách khoa học dựa trên nguy cơ.”

Bên cạnh vấn đề tổ chức bộ máy, SAFEGRO cũng nhấn mạnh quản lý an toàn thực phẩm dựa trên nguy cơ như một trụ cột xuyên suốt. Theo đó, nguồn lực kiểm tra và giám sát cần được ưu tiên cho những sản phẩm, cơ sở và có nguy cơ cao, thay vì áp dụng cùng một mức độ kiểm soát cho tất cả. Cách tiếp cận này được nhiều đại biểu đánh giá là phù hợp với thông lệ quốc tế và thực tế nguồn lực quản lý của Việt Nam.

Phát biểu kết luận hội thảo, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh sự cần thiết phải sửa đổi Luật An toàn thực phẩm trong bối cảnh mới, coi đây là yêu cầu cấp thiết để bảo vệ sức khỏe người dân. Ông dẫn lại chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, nhấn mạnh ý nghĩa nền tảng của công tác an toàn thực phẩm đối với hệ thống y tế và sức khỏe cộng đồng: “Nếu không vệ sinh an toàn thực phẩm thì xây bao nhiêu bệnh viện cũng không thể đủ được, đào tạo bao nhiêu bác sĩ cũng không thể giải quyết được vấn đề này.”

Theo Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên, việc sửa đổi Luật cần hướng tới thay đổi cách tư duy quản lý, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên đánh giá nguy cơ, đồng thời tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm rõ ràng. Ông cũng nhấn mạnh vai trò của dữ liệu và công nghệ thông tin trong việc xây dựng một hệ thống quản lý minh bạch, hiệu quả và có khả năng giám sát xuyên suốt.

Liên quan đến lộ trình xây dựng Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, Thứ trưởng cho biết Bộ Y tế đang hoàn thiện hồ sơ chính sách để trình Chính phủ, làm cơ sở trình Quốc hội xem xét đưa dự án luật vào Chương trình xây dựng luật năm 2026. Mục tiêu của lần sửa đổi này không chỉ là điều chỉnh các quy định cụ thể, mà là tạo nền tảng pháp lý cho một mô hình quản lý an toàn thực phẩm phù hợp hơn với thực tiễn phát triển và hội nhập.

Hội thảo tại Hà Nội là mở đầu cho chuỗi tham vấn chính sách cho Dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi. Theo kế hoạch, một hội thảo tiếp theo sẽ được tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh nhằm tiếp tục thu thập ý kiến từ các địa phương phía Nam, cộng đồng doanh nghiệp và các bên liên quan trong chuỗi thực phẩm.

Trong một lĩnh vực gắn trực tiếp với sức khỏe cộng đồng, việc xây dựng một hệ thống quản lý khả thi, có thể triển khai từng bước và dựa trên đánh giá rủi ro, được xem là nền tảng quan trọng để Luật An toàn thực phẩm sửa đổi có thể đi vào cuộc sống một cách bền vững.

Phát biểu khai mạc hội nghị, lãnh đạo thành phố Hà Nội nhấn mạnh vai trò của Thủ đô với tư cách là thị trường tiêu thụ lớn, đồng thời khẳng định việc phối hợp chặt chẽ với các tỉnh, thành phố là điều kiện then chốt để đảm bảo nguồn cung thực phẩm an toàn, ổn định và có chất lượng cho người dân. Định hướng phát triển nông nghiệp hữu cơ, đa mục tiêu và gắn với tiêu dùng bền vững tiếp tục được thành phố theo đuổi trong thời gian tới.

Báo cáo tổng kết và phóng sự trình chiếu tại hội nghị cho thấy sau hơn bốn năm triển khai, chương trình đã hình thành trên 1.700 chuỗi an toàn thực phẩm với sự tham gia của hơn 5.500 doanh nghiệp và hợp tác xã tại 29 tỉnh, thành phố. Hơn 40 phần trăm vùng nguyên liệu trong các chuỗi đáp ứng các tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp tốt như VietGAP, GlobalGAP và các tiêu chuẩn quốc tế, trong khi khoảng 96 phần trăm sản phẩm đã được quản lý bằng truy xuất nguồn gốc. Song song với đó, hoạt động xúc tiến thương mại và kết nối cung cầu được triển khai thường xuyên, góp phần đưa các chuỗi an toàn thực phẩm vận hành gắn với tiêu thụ thực tế.

Trong các báo cáo và tham luận, đại diện các địa phương và đơn vị tham gia chương trình đã chia sẻ kinh nghiệm triển khai từ thực tiễn. Hà Nội tập trung vào ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và nâng cao năng lực cho các chủ thể tham gia chuỗi. Cần Thơ nhấn mạnh tiềm năng cung ứng nông sản và mong muốn tiếp tục tăng cường liên kết giao thương với các đô thị lớn. Đại diện một số tỉnh cho biết chương trình đã tạo điều kiện thuận lợi để các sản phẩm đặc sản tiếp cận thị trường ổn định hơn. Các doanh nghiệp, hợp tác xã và hệ thống bán lẻ cũng khẳng định vai trò của liên kết chuỗi trong xây dựng thương hiệu, tiêu thụ bền vững và đáp ứng xu hướng tiêu dùng ngày càng coi trọng minh bạch nguồn gốc.

Phát biểu chỉ đạo và kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam khẳng định chương trình phối hợp được xây dựng trên nền tảng quy luật cung cầu hàng hóa nông sản, trong đó các đô thị lớn đóng vai trò trung tâm tiêu thụ và là điểm xuất phát để đặt ra yêu cầu kiểm soát an toàn thực phẩm từ đầu vào.

“Chúng ta phải khẳng định rằng chương trình phối hợp về an toàn thực phẩm này được xây dựng dựa trên quy luật cung cầu hàng hóa nông sản. Chúng ta xác định những thành phố lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và sau đó là Cần Thơ là những nơi tiêu thụ, có nhu cầu của người tiêu dùng thành phố rất lớn về an toàn thực phẩm, về chất lượng hàng hóa. Lấy yêu cầu này để chúng ta đặt ra yêu cầu kiểm soát đầu vào an toàn thực phẩm”, Thứ trưởng Trần Thanh Nam phát biểu.

Theo Thứ trưởng, kết quả quan trọng của giai đoạn 2021–2025 không chỉ nằm ở số lượng chuỗi được hình thành, mà ở việc an toàn thực phẩm đã gắn chặt hơn với giao thương, xúc tiến thương mại, truy xuất nguồn gốc và mã số vùng trồng. Trên cơ sở các ý kiến tham luận tại hội nghị, ông thống nhất chủ trương tiếp tục triển khai chương trình phối hợp trong giai đoạn 2026–2030, với yêu cầu cụ thể hóa nội dung và làm rõ trách nhiệm của từng cấp, từng địa bàn.

“Tôi hoàn toàn đồng ý và thống nhất theo hướng chúng ta tiếp tục xây dựng chương trình phối hợp 2026–2030. Về nội dung cần phải trên cơ sở kinh nghiệm của giai đoạn vừa qua, chúng ta phải cụ thể hóa hơn và sát với thực tiễn hơn cho giai đoạn mới”, Thứ trưởng Trần Thanh Nam nhấn mạnh.

Theo định hướng được nêu tại hội nghị, Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường sẽ chủ trì xây dựng Đề án phát triển các chuỗi thực phẩm liên kết giữa các thành phố lớn và các tỉnh. Đề án nhằm xác định rõ vai trò của cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương, doanh nghiệp và hợp tác xã trong tổ chức và vận hành chuỗi an toàn thực phẩm.

Thứ trưởng Trần Thanh Nam cũng làm rõ trách nhiệm của từng nhóm địa bàn. Đối với các thành phố lớn, nhiệm vụ trọng tâm là đảm bảo kênh phân phối và bao tiêu sản phẩm cho các vùng nguyên liệu, đồng thời phát huy lợi thế về nghiên cứu, giống và vật tư nông nghiệp chất lượng cao để hỗ trợ các địa phương sản xuất. Đối với các tỉnh, thành phố sản xuất, các Sở Nông nghiệp có trách nhiệm lập danh sách doanh nghiệp và hợp tác xã tham gia chương trình một cách thực chất, xác định rõ vùng nguyên liệu và đề xuất hỗ trợ hạ tầng, kỹ thuật gắn với truy xuất nguồn gốc và mã số vùng trồng.

Một nội dung then chốt cho giai đoạn tới được Thứ trưởng Trần Thanh Nam nhấn mạnh là tăng cường năng lực kiểm định và kiểm chứng chất lượng an toàn thực phẩm. Ông cho biết Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ chỉ đạo các đơn vị kiểm nghiệm của Bộ, đồng thời kêu gọi sự tham gia của các trung tâm kiểm định tư nhân để kiểm định, kiểm chứng các sản phẩm trong chuỗi.

“Chúng tôi sẽ chỉ đạo các đơn vị kiểm nghiệm, kiểm chứng chất lượng an toàn thực phẩm của Bộ và kêu gọi các trung tâm kiểm định tư nhân tham gia vào chương trình này để kiểm định, kiểm chứng các sản phẩm trong chuỗi”, Thứ trưởng Trần Thanh Nam nói.

Cùng với kiểm định, truy xuất nguồn gốc tiếp tục được xác định là trụ cột kỹ thuật của quản lý chuỗi an toàn thực phẩm. Nội dung này cũng là một trong những đóng góp nổi bật của Dự án An toàn thực phẩm vì sự phát triển SAFEGRO do Chính phủ Canada tài trợ. Trong giai đoạn 2021–2025, SAFEGRO đã hỗ trợ các chuỗi tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh xây dựng và vận hành hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử theo chuẩn GS1, đồng thời hỗ trợ nâng cấp các chuỗi thịt lợn, thủy sản và rau quả theo các chuẩn mực quốc tế như HACCP Codex, VietGAP và GlobalGAP. Các mô hình này góp phần chuyển đổi phương thức quản lý từ dựa trên kinh nghiệm sang dựa trên phân tích nguy cơ, hồ sơ và bằng chứng khoa học.

Liên quan đến hợp tác quốc tế, Thứ trưởng Trần Thanh Nam cho biết Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ đề xuất với Chính phủ Canada khả năng mở rộng phạm vi hỗ trợ của Dự án SAFEGRO ra nhiều địa phương hơn, nhằm lan tỏa các mô hình chuỗi an toàn thực phẩm đã được kiểm chứng.

Kết thúc hội nghị, Thứ trưởng Trần Thanh Nam khẳng định chương trình phối hợp giai đoạn 2021–2025 là một thành công lớn, đồng thời bày tỏ kỳ vọng giai đoạn 2026–2030 sẽ đi vào chiều sâu, thực chất hơn, dựa trên truy xuất nguồn gốc, kiểm định và liên kết chặt chẽ giữa các địa bàn sản xuất và tiêu thụ, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả quản lý an toàn thực phẩm và phát triển bền vững ngành nông nghiệp.

Vậy điều gì đang thiếu?

Câu trả lời nằm ở một yếu tố khó nhìn thấy bằng mắt thường nhưng có sức nặng quyết định: Văn hóa An toàn Thực Phẩm (Food Safety Culture, gọi tắt là FSC).

Trong một khóa đào tạo về văn hóa an toàn thực phẩm do SAFEGRO tổ chức tại Đại học Nha Trang, giảng viên Lan Nhi đã đưa ra một so sánh giản dị mà thấm thía: “FSMS giống như phần cứng, là máy móc, quy trình, tài liệu. Còn văn hóa an toàn thực phẩm là phần mềm, là tư duy và hành vi của con người. Bạn có thể sở hữu một chiếc xe rất tốt, đủ các thiết bị an toàn và bản thân được đào tạo tốt nhưng chỉ 1 phút bất cẩn tai nạn vẫn có thể xảy ra.”

So sánh ấy chạm đúng cốt lõi của vấn đề. FSMS trả lời câu hỏi “phải làm gì”. Nhưng FSC quyết định “liệu chúng ta có thực sự làm điều đó hay không”, đặc biệt trong những khoảnh khắc không có ai giám sát.

Một nhân viên rửa tay vì camera đang bật, đó là tuân thủ.
Một nhân viên rửa tay vì nghĩ đến sức khỏe của người tiêu dùng, đó là văn hóa.

“An toàn thực phẩm không chỉ là vấn đề của kiến thức,” cô Lan Nhi nhấn mạnh, “mà còn là vấn đề của hành vi.”

Chính vì vậy, trong khoảng năm năm trở lại đây, FSC không còn là một khái niệm mang tính khuyến nghị. Tổ chức Sáng kiến An toàn Thực phẩm Toàn cầu (GFSI) đã chính thức đưa văn hóa an toàn thực phẩm trở thành yêu cầu bắt buộc trong các tiêu chuẩn quốc tế. Thế giới dần nhận ra rằng, khi áp lực về sản lượng, chi phí và tiến độ gia tăng, con người rất dễ thỏa hiệp với quy trình. Chỉ một nền văn hóa đủ mạnh mới có thể giữ cho sự an toàn được duy trì nhất quán, ngay cả trong những thời điểm căng thẳng nhất.

Phần gợi nhiều suy tư nhất của bài giảng đến từ cái gọi là “cái bẫy của con số 99,99%”.

Trong nhiều ngành, tỷ lệ sai lỗi 0,01% có thể được xem là thành tích đáng tự hào. Nhưng trong thực phẩm, đó là một câu chuyện khác. “Nếu bạn bán ra 3 triệu ổ bánh mì,” cô Lan Nhi đặt câu hỏi, “99,99% an toàn đồng nghĩa với việc vẫn có 300 người bị ngộ độc. Và 0,01% ấy là ai? Là một con số vô hồn trong báo cáo, hay là cha mẹ, con cái, người thân của chính chúng ta?”

Khi nhìn vào con số, chúng ta thấy năng lực kiểm soát. Khi nhìn vào nạn nhân, chúng ta mới thấy trách nhiệm. Tư duy “chấp nhận rủi ro nhỏ” vì thế trở thành kẻ thù thầm lặng nhưng nguy hiểm nhất của an toàn thực phẩm.

Nhưng làm thế nào để quản lý một thứ vô hình như văn hóa?

Câu trả lời không nằm ở khẩu hiệu, mà ở đo lường. Doanh nghiệp buộc phải biến văn hóa thành dữ liệu, thông qua các công cụ như thống kê ý số lượng kiến đóng góp của nhân viên, theo dõi các sự cố “suýt bị” và cải tiến được thực hiện, quan sát hành vi thực tế tại hiện trường và khảo sát cảm nhận của nhân viên, phỏng vấn sâu để lắng nghe tiếng nói thật, ví dụ “anh chị có sẵn lòng mua sản phẩm của công ty về ăn hoặc cho cha mẹ, con cái của mình sử dụng?”.  Chỉ khi lãnh đạo nhận diện chính xác và thẳng thắn  khoảng cách giữa những gì được tuyên bố, được quy định và những gì đang thực sự diễn ra trong nhà máy, các kế hoạch cải tiến mới có ý nghĩa: thay đổi cách truyền thông, điều chỉnh cơ chế khen thưởng, hay đơn giản nhất nhưng cũng khó nhất: Lãnh đạo phải làm gương.

Cuối cùng, văn hóa an toàn thực phẩm không phải là một dự án ngắn hạn, mà là một hành trình dài, chuyển dịch từ “phải làm” sang “muốn làm”. Như giảng viên Lan Nhi đã kết lại trong lớp học: “Chúng ta không cần văn hóa chỉ để đạt chứng nhận. Chúng ta cần văn hóa để có thể ngủ ngon mỗi tối, khi biết rằng sản phẩm mình làm ra thực sự an toàn cho người tiêu dùng, trong đó có chính gia đình thân yêu của mình”.

Ngày 5/12, Sở An toàn thực phẩm TPHCM (Sở ATTP) phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố phía Nam tổ chức Hội nghị tổng kết quan trọng, đánh dấu bước chuyển chiến lược trong quản lý thực phẩm.

Sự kiện không chỉ tổng kết Đề án “Chuỗi thực phẩm an toàn” giai đoạn 2021–2025 mà còn thiết lập định hướng đầy tham vọng đến năm 2030, với sự tham gia của các đối tác then chốt như Dự án SAFEGRO (Canada) và nhà bán lẻ Saigon Co.op.

Phát biểu tại Hội nghị, bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở ATTP TPHCM, đã đưa ra quan điểm cốt lõi, thay đổi tư duy quản lý: việc “Xây thực phẩm sạch” phải được ưu tiên, thực hiện song song và tương xứng với hoạt động “Chống thực phẩm bẩn” thông thường.

Bà Lan nhấn mạnh, chiến lược mới của thành phố là chuyển trọng tâm từ việc chỉ xử phạt sang việc hỗ trợ và xây dựng một hệ sinh thái thực phẩm sạch, minh bạch nhằm bảo vệ sức khỏe người dân một cách chủ động và căn cơ.

Theo Sở ATTP, từ năm 2021 đến nay, đơn vị đã phối hợp với 15 Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) để ký kết và triển khai phối hợp quản lý, kết nối tiêu thụ nông sản an toàn. So với giai đoạn trước (2016-2020), công tác này đã mở rộng thêm 10 tỉnh, thành, giúp kiểm soát chặt chẽ thực phẩm từ khâu trồng trọt, chăn nuôi, chế biến, kinh doanh và tăng cường truy xuất nguồn gốc.

Để hiện thực hóa chiến lược này, Sở đang tăng cường phối hợp liên ngành. Đặc biệt, Sở ưu tiên đưa thực phẩm sạch vào hơn 3.500 trường học trên địa bàn thành phố, đồng thời tập trung nguồn cung đạt chuẩn cho các bếp ăn tập thể, nhà hàng và toàn bộ hệ thống phân phối hiện đại.

Trong giai đoạn 2021-2025, Đề án đã mang lại những số liệu ấn tượng, thể hiện rõ hiệu quả của mô hình quản lý theo chuỗi với 131 trang trại, cơ sở sản xuất, chăn nuôi, nuôi trồng đã được cấp chứng nhận tham gia chuỗi. Cụ thể: Chuỗi sản phẩm thực vật: 27 cơ sở/trang trại; chuỗi sản phẩm động vật: 93 cơ sở/trang trại và chuỗi sản phẩm thủy sản: 11 cơ sở/trang trại)

Sở ATTP cũng phối hợp xây dựng cơ sở dữ liệu với hơn 40.500 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nông, lâm, thủy sản tươi sống tại 6 tỉnh, thành phố trọng điểm cung cấp vào TPHCM (Lâm Đồng, Đồng Nai, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long và TP Cần Thơ).

Cùng với đó, công tác kiểm tra chất lượng đã cho thấy kết quả khả quan vượt trội với 12.121 mẫu nông, lâm, thủy sản đã được lấy để phân tích, kiểm tra các chỉ tiêu như dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, vi sinh vật, phụ gia, hóa chất và kháng sinh. Kết quả: 11.865 mẫu (97,89%) đạt chuẩn ATTP, và 256 mẫu (2,11%) không đạt đã được phát hiện và xử lý ngay tại địa phương.

Ông Nguyễn Hoàng Phúc, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp Môi trường tỉnh Lâm Đồng, cho biết tỉnh đã phát triển 428 chuỗi liên kết với trên 48.000 hộ tham gia. Các sản phẩm chủ lực từ rau củ quả, hoa, chè, cà phê đến các sản phẩm chăn nuôi, thủy sản đều đảm bảo các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng cho TPHCM.

Đối với TP Cần Thơ, sau gần 4 năm tham gia, Cần Thơ đã có 78 chuỗi sản phẩm giao thương cùng TPHCM và các tỉnh thành. Ngược lại, 144 chuỗi sản phẩm từ các tỉnh, thành phố đã có mặt tại Cần Thơ. Đặc biệt, 6/17 chuỗi sản phẩm thủy sản của Cần Thơ đang được cung ứng thông qua hệ thống siêu thị tại TPHCM. Sự phối hợp chặt chẽ từ khâu kiểm soát ban đầu đã ngăn chặn tình trạng mất an toàn thực phẩm.

Đề án còn nhận được sự hỗ trợ kỹ thuật quan trọng từ Dự án SAFEGRO do Chính phủ Canada tài trợ, giúp nâng cấp quy trình vệ sinh tại Chợ đầu mối Bình Điền (TPHCM) và triển khai nền tảng truy xuất nguồn gốc số hóa. Về phía hệ thống phân phối, Saigon Co.op cam kết ưu tiên tiêu thụ sản phẩm từ các nhà cung cấp đạt chuẩn.

Dịp này, Giám đốc Sở ATTP TPHCM đã gửi gắm thông điệp mạnh mẽ đến cộng đồng doanh nghiệp, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng uy tín thương hiệu và đảm bảo sự phát triển bền vững trong dài hạn thông qua việc tham gia chuỗi thực phẩm an toàn.

“Chúng tôi khuyến khích và kêu gọi tất cả các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất tham gia vào chuỗi thực phẩm an toàn. Dù việc tuân thủ các tiêu chuẩn có thể tốn kém chi phí và công sức ban đầu, nhưng đây chính là con đường duy nhất để xây dựng uy tín thương hiệu và đảm bảo sự phát triển bền vững trong dài hạn”.

Định hướng 2026–2030 sẽ tiếp tục nhân rộng mô hình quản lý theo chuỗi, hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu và bản đồ số về ATTP, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ cao và thúc đẩy sản xuất theo các tiêu chuẩn quốc tế.

Sau phần tổng kết, Sở ATTP TP.HCM đã tiến hành ký kết Kế hoạch phối hợp quản lý và kết nối tiêu thụ nông sản, thực phẩm an toàn giai đoạn 2026-2030 với 6 tỉnh, thành trọng điểm: Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ, Đồng Nai, Tây Ninh và Lâm Đồng; Ký kết Biên bản hợp tác kinh doanh và tiêu thụ sản phẩm chuỗi an toàn giữa Sở ATTP, hệ thống phân phối hiện đại và các cơ sở sản xuất – kinh doanh; đồng thời khen thưởng, tôn vinh các cá nhân, tổ chức xuất sắc trong quá trình triển khai Đề án “Chuỗi thực phẩm an toàn” thời gian qua.

Đại diện dự án, Giám đốc Đỗ Thành Lâm nhấn mạnh rằng lãnh đạo ở mọi cấp, từ địa phương đến doanh nghiệp và cộng đồng, giữ vai trò then chốt trong việc định hình thói quen tuân thủ an toàn thực phẩm. Ông ví vai trò lãnh đạo như “luồng gió tạo động lực thay đổi” và cho rằng những thực hành tốt hiện có cần được lan tỏa và đúc kết thành chuẩn mực chung nhằm tạo nền tảng bền vững cho hệ thống thực phẩm an toàn. Đây cũng là mục đích của Sổ tay thúc đẩy văn hóa an toàn thực phẩm mà dự án đang hoàn thiện.

Một điểm nhấn quan trọng khác được chia sẻ tại hội nghị là vai trò trung tâm của phụ nữ trong chuỗi thực phẩm. Họ tham gia vào suốt quá trình từ lựa chọn nguyên liệu, sản xuất đến chế biến trong gia đình và tại các cơ sở kinh doanh. Khi phụ nữ được tiếp cận đầy đủ thông tin, kỹ năng và được trao quyền ra quyết định, chất lượng an toàn thực phẩm của cộng đồng được cải thiện rõ rệt. SAFEGRO đã lồng ghép giới trong toàn bộ hoạt động hỗ trợ, từ đào tạo đến xây dựng mô hình, và nhận thấy tác động tích cực này xuất hiện nhất quán ở nhiều địa phương.

Trong những năm qua, dự án đồng hành cùng Hà Nội triển khai các mô hình an toàn thực phẩm tại Đường Lâm, Hoàng Long và Văn Đức, hỗ trợ nâng cao thực hành tại chợ truyền thống và trường mầm non, phát triển chương trình E-learning về giới và thúc đẩy áp dụng truy xuất nguồn gốc. Những kết quả này cho thấy văn hóa an toàn thực phẩm chỉ có thể hình thành khi các yếu tố cùng hội tụ, trong đó, sự dẫn dắt của lãnh đạo, sự tham gia chủ động của phụ nữ và sự gắn kết của cộng đồng cùng hệ thống chính sách là rất quan trọng.

Hội nghị không chỉ là dịp tổng kết một giai đoạn mà còn là lời khẳng định về tầm quan trọng của việc tiếp tục phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, các hội đoàn thể quần chúng, doanh nghiệp và cộng đồng. Khi mỗi bên đều chung mục tiêu và cùng hành động, văn hóa an toàn thực phẩm sẽ dần trở thành một phần tự nhiên trong đời sống của người dân.

Chương trình dành cho cán bộ kỹ thuật đến từ cơ quản quản lý, trường đại học, và các viện nghiên cứu. Khóa học khẳng định cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong việc tăng cường quản lý an toàn thực phẩm dựa trên bằng chứng khoa học.

Thông qua các hoạt động học tập tương tác, phân tích tình huống và thực hành mô phỏng, học viên đã được nâng cao năng lực xây dựng và áp dụng mô hình QMRA cho các chuỗi thực phẩm ưu tiên.

Khóa tập huấn cũng tạo diễn đàn cởi mở để các chuyên gia và học viên trao đổi kinh nghiệm thực tiễn, chia sẻ những thách thức và thảo luận các hướng tiếp cận phù hợp nhằm thúc đẩy áp dụng đánh giá rủi ro trong bối cảnh cụ thể tại Việt Nam.

Một điểm nhấn quan trọng của khóa học là việc làm rõ vai trò chiến lược của QMRA trong công tác hoạch định chính sách.

Việc tích hợp kết quả đánh giá nguy cơ vào quy trình ra quyết định giúp cơ quan quản lý xác định ưu tiên can thiệp, phân bổ nguồn lực hiệu quả và triển khai các biện pháp kiểm soát dựa trên cơ sở khoa học vững chắc.

Thông qua hoạt động này, SAFEGRO đang góp phần xây dựng nền tảng vững chắc cho quá trình chuyển dịch của Việt Nam sang mô hình quản lý an toàn thực phẩm hiện đại, minh bạch và dựa trên bằng chứng khoa học. Mục tiêu cao nhất là hướng tới bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển hệ thống thực phẩm bền vững.